الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

179

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

« فخر رازى » در تفسير خود تصريح مىكند كه : « الغنم الفوز بالشيء » « غنيمت اين است كه انسان به چيزى دست يابد » و پس از ذكر اين معنى وسيع از نظر لغت مىگويد : « معنى شرعى غنيمت ( به عقيده فقهاى اهل تسنن ) همان غنائم جنگى است » ( 1 ) . و نيز در تفسير « المنار » « غنيمت » را به معنى وسيع ذكر كرده و اختصاص به غنائم جنگى نداده اگر چه معتقد است بايد معنى وسيع آيه فوق را به خاطر قيد شرعى مقيد به غنائم جنگى كرد ( 2 ) . در تفسير « روح المعانى » نوشته « آلوسى » مفسر معروف سنى نيز چنين آمده است كه : « غنم در اصل به معنى هر گونه سود و منفعت است » ( 3 ) . در تفسير « مجمع البيان » نخست غنيمت را به معنى غنائم جنگ تفسير كرده ، ولى به هنگام تشريح معنى آيه چنين مىگويد : « قال اصحابنا ان الخمس واجب فى كل فائدة تحصل للانسان من المكاسب و ارباح التجارات ، و فى الكنوز و المعادن و الغوص و غير ذلك مما هو مذكور فى الكتب و يمكن ان يستدل على ذلك بهذه الاية فان فى عرف اللغة يطلق على جميع ذلك اسم الغنم و الغنيمة ( 4 ) » علماى شيعه معتقدند كه خمس در هر گونه فايده اى كه براى انسان فراهم مىگردد واجب است اعم از اينكه از طريق كسب و تجارت باشد ، يا از طريق گنج و معدن ، و يا آنكه با غوص از دريا خارج كنند ، و ساير امورى كه در كتب فقهى آمده است ، و مىتوان از آيه بر اين مدعى استدلال كرد ، زيرا در « عرف لغت » به تمام اينها « غنيمت » گفته مىشود .

--> ( 1 ) فخر رازى جلد 15 صفحه 164 ( 2 ) تفسير المنار جلد : 10 صفحه 3 - 7 . ( 3 ) تفسير روح المعانى جلد : 10 صفحه : 2 . ( 4 ) تفسير مجمع البيان جلد 4 صفحه : 544 - 543 .